Gülistan Doku dosyası, yalnızca bir kayıp kişi dosyası değildir. Aynı zamanda bize adaletin geciktiğinde nasıl ağırlaştığını, kamu gücünün nasıl büyük bir emanet olduğunu ve bir ailenin yıllar süren bekleyişinin toplum vicdanında neye karşılık geldiğini hatırlatıyor.
BBC Türkçe’nin aktardığına göre Munzur Üniversitesi öğrencisi Gülistan Doku’dan 5 Ocak 2020’de Tunceli’de kaldığı yurttan ayrıldıktan sonra haber alınamadı. Aynı haberde Doku’nun altı yıldan uzun süredir kayıp olduğu belirtiliyor. Soruşturma ise 2026 yazında yeni operasyonlar ve tutuklamalarla yeniden gündeme geldi.
Burada dikkat edilmesi gereken ilk şey şu: Devam eden bir hukuki süreçten söz ediyoruz. Bu yüzden kimse hakkında mahkeme hükmü gibi konuşamayız. Fakat bu ihtiyat, dosyanın toplumda doğurduğu adalet sorusunu görmezden gelmeyi de gerektirmez.
Adalet bazen yalnızca mahkeme salonlarında aranmaz. Bir annenin, bir babanın, bir kardeşin yıllarca aynı soruyu sormasında da aranır: "Ne oldu?" Bu soru cevapsız kaldıkça dosya sadece dosya olmaktan çıkar; toplumun devlete, hukuka ve kamu görevlilerine duyduğu güven de o cevabın içinde beklemeye başlar.
BBC Türkçe, soruşturma kapsamında tutuklu sayısının 28’e yükseldiğini aktarıyor. Haberde bazı şüpheliler hakkında "nitelikli yağma", "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma", "bilişim sistemlerine hukuka aykırı girme ve bozma" ve "kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi" gibi suçlama başlıklarından söz ediliyor. Bunlar elbette yargı sürecinin konusudur; kesin hüküm gibi değil, adli sürecin başlıkları olarak anlaşılmalıdır.
Fakat bu başlıkların varlığı bile bize ağır bir şeyi hatırlatır: Kamu gücü, sahibinin keyfine bırakılmış bir güç değildir. Makam, üniforma, yetki, sistem erişimi, arşiv, kayıt ve bilgi; bunların tamamı emanettir. Emanet ise insanı büyüten değil, mesul kılan bir şeydir.
Bir ülkede insanlar, "dosyam gerçekten araştırılır mı?", "deliller korunur mu?", "yetkili olan kişi yetkisini hakikat için mi kullanır?" diye düşünmeye başlıyorsa orada mesele yalnızca tek bir dosyanın sınırlarını aşmış demektir. Çünkü adalet duygusu, toplumun görünmeyen omurgasıdır. O omurga zedelenince herkes biraz eğilir.
Cumhuriyet’in aktardığına göre Doku ailesinin avukatı Ali Çimen, savcılığa 108 kişilik bir liste sunduklarını ve bazı kişiler hakkında işlem yapılması gerektiğini söyledi. Aynı haberde avukatın önceki sürece dair "örtbas" değerlendirmeleri de yer alıyor. Bunlar avukat beyanı ve iddia olarak ele alınmalıdır. Fakat iddia olması, bu beyanların ciddiyetle incelenmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Bilkuvve açısından burada kurulması gereken dil bellidir: Zulme ve ihmale karşı net olmak, ama insanları mahkeme hükmü verilmeden mahkum eden bir dile düşmemek. Bir yandan ailenin adalet arayışını görünür kılmak, diğer yandan mahremiyeti ve hukuki ölçüyü korumak.
Çünkü kayıp kişi dosyaları etkileşim malzemesi değildir. Ailenin acısı, sosyal medyanın öfke ihtiyacını doyurmak için kullanılacak bir görüntüye indirgenemez. Bir dosya ne kadar sarsıcı olursa olsun, insan onuru ve mahremiyet hâlâ korunması gereken sınırlardır.
Gülistan Doku dosyası bize şunu hatırlatıyor: Adalet, yalnızca suçlu varsa cezalandırmak değildir. Hakikatin üstünü örtebilecek her ihmali, her karanlık noktayı, her yetki suistimali ihtimalini ciddiyetle araştırmaktır. Kamu gücünü kullananların daha fazla değil, daha açık hesap vermesidir.
Bir toplumda adalet gecikince yalnızca mağdur aile yorulmaz. Hepimiz yoruluruz. Çünkü herkes bilir ki bugün başkasının dosyasında eksik kalan hakikat, yarın kendi kapımıza da gelebilir.
Bu yüzden Gülistan Doku dosyasına bakarken yalnızca bir habere bakmıyoruz. Bir emanet imtihanına bakıyoruz. Devletin, hukukun, medyanın ve toplumun aynı anda verdiği bir imtihan bu.
Ve bu imtihanda doğru yerde durmak için çok karmaşık cümlelere gerek yok:
Hakikat ortaya çıksın.
Adalet gecikmesin.
Ailenin acısı istismar edilmesin.
Kamu gücü, kendisine emanet edilen yetkiyi hakikati karartmak için değil, aydınlatmak için kullansın.
Kaynaklar
– BBC Türkçe, "Gülistan Doku soruşturması: Tutuklu sayısı 28’e yükseldi": https://www.bbc.com/turkce/articles/cy8mez9g777o – Cumhuriyet, "Gülistan Doku dosyasında 108 kişilik liste": https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/gulistan-doku-dosyasinda-108-kisilik-liste-2527633 – SonDakika.com, "Son Dakika Gülistan Doku Haberleri": https://www.sondakika.com/gulistan-doku/